![](https://dhisalafiyyah.net/wp-content/uploads/2018/06/fitr-eid-khutba.jpg)
އީމާންކަމުގެ ފޮނިކަން ލިބުންވަނީ ރަމަޟާން މަހަށް ފަހު އަޅުކަމުގައި ދެމިހުރުމުން
މިއީ 1439 ވަނަ އަހަރުގެ ފިޠުރު ޢީދު ދުވަހު މަސްޖިދުއްނަބަވީގައި ދެއްވި ޚުޠުބާގެ ޚުލާޞާއެވެ.
މިއީ 1439 ވަނަ އަހަރުގެ ފިޠުރު ޢީދު ދުވަހު މަސްޖިދުއްނަބަވީގައި ދެއްވި ޚުޠުބާގެ ޚުލާޞާއެވެ.
ﷲ ތަޢާލާގެ ނިޢުމަތްތައް ލިއްބައިދޭ އަދި އެއިލާހުގެ ޢުޤޫބާތް އެއްކިބާކޮށްދޭ އެންމެ ބޮޑެތި ސަބަބުތަކަކީ އެއިލާހަށް ކިޔަމަން ގަތުމާއި ކުއްތަންވުމާ އަދި އަޅުތަކުންނަށް އިޙްސާންތެރިވުމެވެ. ޝިރުކުން އެއްކިބާވެފައިވާ މިދީން އައިސްފައިވަނީ، ޢިލްމާއި ޢަމަލާއިގެންނެވެ. އަދި
އަޅުތަކުންގެ ޙައްޤުތައް އަދާކުރުމުގައި ބައެއް މީހުން ފަރުވާކުޑަކުރެއެވެ. އަދި އެބައިމީހުންނަށް ހީވެފައި އޮންނަނީ އަޅުވެރިކަން ފުރިހަމަވަނީ ހަމައެކަނި އެމީހަކާ އޭނާގެ ޚާލިޤުވަންތަ އިލާހާ ދެމެދުގައިވާ ކަންކަން އިޞްލާޙުކުރުމުން ކަމުގައެވެ. އިބްނު ރަޖަބު ވިދާޅުވިއެވެ. “ﷲ
ރިވެތި އަޚުލާޤުގައިވަނީ ހުރިހާ ހެޔޮކަމެއް ޖަމާކުރެވިގެންނެވެ. ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. «البِرُّ: حُسْنُ الْخُلُقِ» [رواه مسلم] މާނައީ: “ހެޔޮކަމަކީ ޚުލުޤު ރިވެތިވުމެވެ.” ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ ޚުލުޤު ހުންނެވި ގޮތް ބަޔާންކޮށްދެއްވަމުން އަނަސް
ރިވެތި އަޚްލާޤަކީ އަޅުކަންތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މާތްވެގެންވާ އެއް އަޅުކަމެކެވެ.[1] ވަރަށް ގިނަމީހުންނަށް މިކަން ނޭނގެއެވެ. އިބްނު ރަޖަބު ވިދާޅުވިއެވެ. “ވަރަށް ގިނަމީހުންނަށް ހީވެފައި އޮންނަނީ ތަޤްވާވެރިވުމަކީ ހަމައެކަނި ﷲ ތަޢާލާގެ ޙައްޤުތައް އަދާކުރުންކަމުގައެވެ.
ސުންނަތްކަންކަމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މާތްވެގެންވާ ބައެއް ޢަމަލުތައް ގިނައިން ޛިކުރުކުރުން ﷲ ގެ ޛިކުރުކުރުމީ މަތިވެރިވެ މާތްވުމުގެ މީޒާނެވެ. އެއީ ތިބާގެ ދޫ އެއިން ޒީނަތްތެރިކުރެވޭ ކަމެވެ. އަދި އަޅާއާއި
މި ބަރަކާތްތެރި މަހުގެ މާތްކަމާއި މިމަހުގައި ތައުބާވާ މީހުންގެ ޢަދަދުގެ ގިނަކަމާއި، ކިޔަމަންތެރިކަން އަދާކުރުމުގައި މީސްތަކުން ގަދައަޅާ މަސައްކަތްކުރާކަމާއި މުންކަރާތްތައް ދޫކޮށް ﷲ ގެ މަގަށް މީސްތަކުން ރުޖޫޢަވާން ފަށާކަން އެނގުމާއެކު މިއުންމަތުގެ ޢަދުއްވުން މަސައްކަތްކުރަނީ އެމަހުގައިވާ އެފަދަކަންކަމުން މީސްތަކުން ދުރުކުރުވުމަށެވެ.
ރޭ އަޅުކަން ދޫކޮށްލާ މީހުންނަށް އިހުގެ ޞާލިޙު ބޭކަލުން ޢައިބު ކިޔައި އުޅުއްވިއެވެ. ޙަސަނުލް ބަޞްރީ رحمه الله ވިދާޅުވިއެވެ. “ރޭ އަޅުކަން ދޫކޮށްލާމީހަކު އެކަން އެކުރަނީ ފާފައެއްގެ ސަބަބުންނެވެ.” އެކަލޭގެފާނު މިބަސްފުޅު ވިދާޅުވެފައި
މިއީ العلَّامة حافظ بن أحمد حكمي ـ رحمه الله ـ ލިޔުއްވާފައި އަލްމީމިއްޔާ އޭ ކިޔުނު ޅެމުން ނަގާފައިވާ ބައިތުތަކެކެވެ.
ސުންނަތްކަންކަމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މާތްވެގެންވާ ބައެއް ޢަމަލުތައް ރޭ އަޅުކަންކުރުން 1 ސުންނަތް ނަމާދުތަކަކީ ﷲ ތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތުގައި އެންމެ މަތިވެރިވެގެންވާ ޢަމަލުތަކުގެ ތެރެއިން ޢަމަލެކެވެ. ރޭގަނޑު އަނދިރިވާ ވަޤުތަކީ އަގުހުރި
މިއީ 18 ޝަޢުބާން 1439 ވީ ހުކުރު ދުވަހު މަސްޖިދުލްޙަރާމްގައި ދެއްވި ޚުޠުބާގެ ޚުލާޞާއެވެ.
މިއީ العلَّامة حافظ بن أحمد حكمي ـ رحمه الله ـ ލިޔުއްވާފައި އަލްމީމިއްޔާ އޭ ކިޔުނު ޅެމުން ނަގާފައިވާ ބައިތުތަކެކެވެ.
މިއީ العلَّامة حافظ بن أحمد حكمي ـ رحمه الله ـ ލިޔުއްވާފައި އަލްމީމިއްޔާ އޭ ކިޔުނު ޅެމުން ނަގާފައިވާ ބައިތުތަކެކެވެ.
ފަރުޟުކުރައްވާފައިވާ ޢަމަލުތަކަށްފަހު އެންމެ މޮޅުއިތުރުވެގެންވަނީ ސުންނަތްކުރައްވާފައިވާ ޢަމަލުތަކެވެ. ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. عَنْ أَبِي هُرَيرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: ((إِنَّ اللَّهَ
އެހެންކަމުން އުންމުލްމުއުމިނީން ޢާއިޝާ رضي الله عنها ބަޔަކަށް ހަދިޔާއެއް ފޮނުއްވާނަމަ އެގެންދާމީހާ ގާތު ވިދާޅުވެއެވެ. “އަހަރެމެންނަށްޓަކައި އެބައިމީހުންކޮށްދޭ ދުޢާ އަޑުއަހާށެވެ. އެއީ އެކުރި ދުޢާއަކާ އެއްފަދަ ދުޢާއެއް އެބައިމީހުންނަށް ކޮށްދިނުމަށްޓަކައެވެ. އޭރުން އަހަރެމެންގެ
އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ޞަދަޤާތްކުރުމަކީ އަޅާގެ ދަރަޖަ މަތިވެރިވެގެންދާކަމެކެވެ. އެއީ އެކަންކުރާއިރު ޙާލުގައި ޖެހިފައިވާ މީހެއްގެ ދުޢާ ލިބުމުގެ އެދުމެއް ނެތި ނުވަތަ ޘަނާލިބުމަށް އެދުމެއް ނެތި ނުވަތަ މަޝްހޫރުވުމަށް އެދުމެއް ނެތި ނުވަތަ ދުނިޔަވީ މަންފާއެއް
މިއީ 1439 ވަނަ އަހަރުގެ ފިޠުރު ޢީދު ދުވަހު މަސްޖިދުއްނަބަވީގައި ދެއްވި ޚުޠުބާގެ ޚުލާޞާއެވެ.
ﷲ ތަޢާލާގެ ނިޢުމަތްތައް ލިއްބައިދޭ އަދި އެއިލާހުގެ ޢުޤޫބާތް އެއްކިބާކޮށްދޭ އެންމެ ބޮޑެތި ސަބަބުތަކަކީ އެއިލާހަށް ކިޔަމަން ގަތުމާއި ކުއްތަންވުމާ އަދި އަޅުތަކުންނަށް އިޙްސާންތެރިވުމެވެ. ޝިރުކުން އެއްކިބާވެފައިވާ މިދީން އައިސްފައިވަނީ، ޢިލްމާއި ޢަމަލާއިގެންނެވެ. އަދި
އަޅުތަކުންގެ ޙައްޤުތައް އަދާކުރުމުގައި ބައެއް މީހުން ފަރުވާކުޑަކުރެއެވެ. އަދި އެބައިމީހުންނަށް ހީވެފައި އޮންނަނީ އަޅުވެރިކަން ފުރިހަމަވަނީ ހަމައެކަނި އެމީހަކާ އޭނާގެ ޚާލިޤުވަންތަ އިލާހާ ދެމެދުގައިވާ ކަންކަން އިޞްލާޙުކުރުމުން ކަމުގައެވެ. އިބްނު ރަޖަބު ވިދާޅުވިއެވެ. “ﷲ
ރިވެތި އަޚުލާޤުގައިވަނީ ހުރިހާ ހެޔޮކަމެއް ޖަމާކުރެވިގެންނެވެ. ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. «البِرُّ: حُسْنُ الْخُلُقِ» [رواه مسلم] މާނައީ: “ހެޔޮކަމަކީ ޚުލުޤު ރިވެތިވުމެވެ.” ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ ޚުލުޤު ހުންނެވި ގޮތް ބަޔާންކޮށްދެއްވަމުން އަނަސް
ރިވެތި އަޚްލާޤަކީ އަޅުކަންތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މާތްވެގެންވާ އެއް އަޅުކަމެކެވެ.[1] ވަރަށް ގިނަމީހުންނަށް މިކަން ނޭނގެއެވެ. އިބްނު ރަޖަބު ވިދާޅުވިއެވެ. “ވަރަށް ގިނަމީހުންނަށް ހީވެފައި އޮންނަނީ ތަޤްވާވެރިވުމަކީ ހަމައެކަނި ﷲ ތަޢާލާގެ ޙައްޤުތައް އަދާކުރުންކަމުގައެވެ.
ސުންނަތްކަންކަމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މާތްވެގެންވާ ބައެއް ޢަމަލުތައް ގިނައިން ޛިކުރުކުރުން ﷲ ގެ ޛިކުރުކުރުމީ މަތިވެރިވެ މާތްވުމުގެ މީޒާނެވެ. އެއީ ތިބާގެ ދޫ އެއިން ޒީނަތްތެރިކުރެވޭ ކަމެވެ. އަދި އަޅާއާއި
މި ބަރަކާތްތެރި މަހުގެ މާތްކަމާއި މިމަހުގައި ތައުބާވާ މީހުންގެ ޢަދަދުގެ ގިނަކަމާއި، ކިޔަމަންތެރިކަން އަދާކުރުމުގައި މީސްތަކުން ގަދައަޅާ މަސައްކަތްކުރާކަމާއި މުންކަރާތްތައް ދޫކޮށް ﷲ ގެ މަގަށް މީސްތަކުން ރުޖޫޢަވާން ފަށާކަން އެނގުމާއެކު މިއުންމަތުގެ ޢަދުއްވުން މަސައްކަތްކުރަނީ އެމަހުގައިވާ އެފަދަކަންކަމުން މީސްތަކުން ދުރުކުރުވުމަށެވެ.
ރޭ އަޅުކަން ދޫކޮށްލާ މީހުންނަށް އިހުގެ ޞާލިޙު ބޭކަލުން ޢައިބު ކިޔައި އުޅުއްވިއެވެ. ޙަސަނުލް ބަޞްރީ رحمه الله ވިދާޅުވިއެވެ. “ރޭ އަޅުކަން ދޫކޮށްލާމީހަކު އެކަން އެކުރަނީ ފާފައެއްގެ ސަބަބުންނެވެ.” އެކަލޭގެފާނު މިބަސްފުޅު ވިދާޅުވެފައި
މިއީ العلَّامة حافظ بن أحمد حكمي ـ رحمه الله ـ ލިޔުއްވާފައި އަލްމީމިއްޔާ އޭ ކިޔުނު ޅެމުން ނަގާފައިވާ ބައިތުތަކެކެވެ.
ސުންނަތްކަންކަމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މާތްވެގެންވާ ބައެއް ޢަމަލުތައް ރޭ އަޅުކަންކުރުން 1 ސުންނަތް ނަމާދުތަކަކީ ﷲ ތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތުގައި އެންމެ މަތިވެރިވެގެންވާ ޢަމަލުތަކުގެ ތެރެއިން ޢަމަލެކެވެ. ރޭގަނޑު އަނދިރިވާ ވަޤުތަކީ އަގުހުރި
މިއީ 18 ޝަޢުބާން 1439 ވީ ހުކުރު ދުވަހު މަސްޖިދުލްޙަރާމްގައި ދެއްވި ޚުޠުބާގެ ޚުލާޞާއެވެ.
މިއީ العلَّامة حافظ بن أحمد حكمي ـ رحمه الله ـ ލިޔުއްވާފައި އަލްމީމިއްޔާ އޭ ކިޔުނު ޅެމުން ނަގާފައިވާ ބައިތުތަކެކެވެ.
މިއީ العلَّامة حافظ بن أحمد حكمي ـ رحمه الله ـ ލިޔުއްވާފައި އަލްމީމިއްޔާ އޭ ކިޔުނު ޅެމުން ނަގާފައިވާ ބައިތުތަކެކެވެ.
ފަރުޟުކުރައްވާފައިވާ ޢަމަލުތަކަށްފަހު އެންމެ މޮޅުއިތުރުވެގެންވަނީ ސުންނަތްކުރައްވާފައިވާ ޢަމަލުތަކެވެ. ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. عَنْ أَبِي هُرَيرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: ((إِنَّ اللَّهَ
އެހެންކަމުން އުންމުލްމުއުމިނީން ޢާއިޝާ رضي الله عنها ބަޔަކަށް ހަދިޔާއެއް ފޮނުއްވާނަމަ އެގެންދާމީހާ ގާތު ވިދާޅުވެއެވެ. “އަހަރެމެންނަށްޓަކައި އެބައިމީހުންކޮށްދޭ ދުޢާ އަޑުއަހާށެވެ. އެއީ އެކުރި ދުޢާއަކާ އެއްފަދަ ދުޢާއެއް އެބައިމީހުންނަށް ކޮށްދިނުމަށްޓަކައެވެ. އޭރުން އަހަރެމެންގެ
އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ޞަދަޤާތްކުރުމަކީ އަޅާގެ ދަރަޖަ މަތިވެރިވެގެންދާކަމެކެވެ. އެއީ އެކަންކުރާއިރު ޙާލުގައި ޖެހިފައިވާ މީހެއްގެ ދުޢާ ލިބުމުގެ އެދުމެއް ނެތި ނުވަތަ ޘަނާލިބުމަށް އެދުމެއް ނެތި ނުވަތަ މަޝްހޫރުވުމަށް އެދުމެއް ނެތި ނުވަތަ ދުނިޔަވީ މަންފާއެއް